Kuchnia polska dawniej i dziś

     Kuchnia polska dawniej i dziś  – czy możemy zauważyć jakieś zmiany? Czy jest różnica między kuchnia dawnych lat, a tą w naszych domach? Tradycyjna kuchnia polska powszechnie kojarzona jest przede wszystkim z kotletem schabowym, ziemniakami. Tak naprawdę to nie tradycyjna kuchnia, tylko pozostałości po PRL-u. Przyglądając się potrawom od czasów Piastów i Jagiellonów widzimy, że częściej niż kotlet schabowy, pojawia się tam zupa z raków.

Kuchnia polska dawniej i dziś

Na przemiany tradycji kulinarnych Polski wpływ miały zmiany polityczne i społeczne. Kuchnia staropolska charakteryzowała się przede wszystkim regionalizmem. Zupełnie inaczej wyglądała z perspektywy Śląska,  a inaczej z perspektywy Małopolski. Każdy region miał charakterystyczne dla siebie potrawy lub też sposoby przyrządzania dań.

Polska, dawna różnorodność

Natomiast kuchnia polska, jako kuchnia narodowa, charakteryzowała się różnorodnością potraw rybnych. Jedzono głównie ryby słodkowodne, rzadziej ryby morskie. Ważne miejsce w jadłospisie zajmowały dania mięsne: między innymi dziczyzna, czy też dzikie ptactwo. Na staropolskim stole pojawiały się pieczone w całości prosięta, sarny, dziki oraz różne gatunki ptactwa i ryb. Nie mogło zabraknąć również zup i wywarów roślinnych. Istotnym elementem dań były przyprawy: pieprz, liście laurowe, cynamon, szafran, goździki, czy ziele angielskie, a także dzikie rośliny takie jak mlecze, pokrzywa, czy też szczaw.

socjologia jedzenia

Od czasów Królowej Bony jedzono także dużo warzyw, które podawano przede wszystkim gotowane: w wodzie lub na rosole. Poddawano je również pieczeniu i smażeniu oraz stanowiły one element sosów. Warzywa łączono głównie z mięsem i kaszą, a także z nabiałem i grzybami. Jedzono dużo kasz, które zastępowały ziemniaki. W powszechnej opinii, tradycyjna kuchnia polska uznawana była za kuchnię ciężką i tłustą.

Czas na zmiany

Od czasów Piastów i Jagiellonów, aż po czasy  PRL-u ta kuchnia oczywiście ewoluowała, zmieniała się pod wpływem dostępności produktów, panujących mód i fascynacji (zachłyśnięcie się kuchnią włoską, obserwowane mniej więcej w czasach Sarmatów, czyli od połowy XVI wieku, czy też umiłowanie dla kuchni francuskiej obserwowane w latach późniejszych). Istotny jest fakt, iż od zawsze była to w większości kuchnia domowa – w domu przygotowywano i spożywano posiłki. Często jedzono głównie to, co wyprodukowano we własnym gospodarstwie.

Kuchnia polska dziś

 Współczesna kuchnia polska w dużej mierze utożsamia się z kuchnią polską z okresu PRL-u. Nadal dominują w niej potrawy tłuste, głównie mięsne, a także potrawy mączne: pierogi, naleśniki, knedle. Głównym dodatkiem do obiadu jest ciągle tradycyjny ziemniak oraz niewielki dodatek warzyw pod postacią surówek.

Zauważyć można również pewne różnice  w rozumieniu współczesnej kuchni polskiej. Zależą one przede wszystkim od wieku. Osoby starsze częściej trzymają się kuchni swojego dzieciństwa, natomiast osoby młodsze zauważają pewne, powolne zmiany jakie zachodzą w kuchni współczesnej i odżywiają się już trochę inaczej niż rodzice, czy dziadkowie.

Młodsze pokolenie stara się dostosowywać potrawy tradycyjne do współczesnych wzorów odżywiania oraz zaleceń dietetycznych. Dlatego zauważamy spadek ilości spożywanego mięsa oraz wzrostu ilości spożywanych warzyw.

Jak teraz jemy?

Powoli zmieniają się sposoby przygotowywania posiłków – coraz częściej zamiast smażyć potrawy w głębokim oleju, gotuje się je na parze lub piecze w piekarniku. W związku z tym, można wyciągnąć wniosek, iż współczesna kuchnia polska nawiązuje do kuchni tradycyjnej, jednak dostosowuje dawne potrawy do współczesnych zaleceń dietetyków.

Współcześnie albo jemy głównie tradycyjnie w sensie PRL-u, czyli właśnie mięso, ziemniaki, surówka, tudzież produkty mączne – pierogi, naleśniki, trochę oczywiście jest wpływ kuchni włoskiej, więc różnego rodzaju makarony, pizze, szczególnie jak ktoś je na mieście.

socjologia jedzenia

Ale także mamy dużo większe możliwości zjedzenia kuchni niepolskiej. Czyli co chwilę otwierają się w Krakowie restauracje indyjskie, tej kuchni wschodniej też jest coraz więcej, ludzie chcą cały czas próbować nowych rzeczy, więc nie wydaje mi się, żebyśmy byli zafascynowani tak tą kuchnią staropolską, żeby ją jeść na co dzień. Zresztą też ze względu na to, że dostępność produktów – zwykła dziczyzna, skąd brać jakieś ryby, które ciężko dostać.

 Należy zwrócić również uwagę na coraz większą popularność dań zapożyczonych z kuchni innych narodów. Wynikać to może między innymi z faktu, iż ludzie coraz więcej podróżują, poznają nowe smaki, które następnie przenoszą do swojej codziennej diety. Poza tym, obecnie mamy większą dostępność produktów. Już praktycznie w każdym sklepie możemy dostać produkty typowe dla kuchni włoskiej, chińskiej, czy też wielu innych, co oczywiście sprzyja eksperymentom kulinarnym.

Poeksperymentujemy w kuchni?

Jeśli chodzi o powszechność kulinarnych eksperymentów to obecnie zwraca się uwagę na coraz częstsze eksperymentowanie z nowymi składnikami, czy też kuchniami innych narodów. Umożliwiają to między innymi dyskonty, które wprowadzają do swojej oferty produkty typowe dla kuchni innych państw oraz pokazują co można z tych produktów przygotować i jak się z nimi obchodzić. Eksperymentowanie w kuchni wynika także z chęci rozwoju oraz tak zwanej mody na gotowanie.

W okresie PRL-u, gdy półki sklepowe świeciły pustkami, nie można było sobie pozwolić na szukanie nowych smaków, ponieważ po prostu nie było produktów. Teraz, gdy nie ma już tak dużych problemów z zakupem żywności, pozwalamy sobie na więcej, częściej próbujemy nowych połączeń, czy też składników.

Z drugiej strony uważa się, iż eksperymenty nadal są wyjątkiem od reguły. Wynika to chociażby z dostępności produktów oraz zasobów ekonomicznych Polaków. Mimo wszystko, są to dalej tak zwane produkty ekskluzywne co wiąże się z tym, że są dużo droższe niż produkty tradycyjne i nie wszyscy mogą  pozwolić sobie na ich kupno.

A może wrócimy do kuchni staropolskiej?

Dostrzec można również nieśmiały zwrot ku kuchni staropolskiej. Pod wpływem mody na kulinaria oraz coraz bardziej popularniejszych programów związanych z jedzeniem i gotowaniem, zauważamy powolny powrót tradycyjnych, polskich składników. Na stoły powracają kasze, warzywa strączkowe oraz ryby.

Obecnie swój triumf święci kasza jaglana, oraz kasza gryczana, które uznawane są za bardzo zdrowe produkty. Powracają również dawne warzywa: topinambur, inaczej słonecznik bulwiasty, pasternak, skorzonera, brukiew, czy też jarmuż. Pojawia się coraz więcej odmian znanych warzyw: kolorowa marchew, różne odmiany dyni, czy pomidorów. Nowością w diecie Polaków są tak zwane superfoods. To produkty uznawane za wyjątkowo zdrowe, posiadające liczne właściwości odżywcze i zdrowotne, na przykład: jagody goji, siemię lniane, awokado, nasiona szałwii hiszpańskiej, czy też komosa ryżowa.

Obserwujemy coraz większą popularność tych produktów, choć często ulegamy modzie, wybierając na przykład nasiona chia zamiast siemienia lnianego. Nasiona chia, czyli inaczej szałwia hiszpańska posiadają takie same właściwości jak siemię lniane, jednak  są droższe. Zjawisko to świadczyć może o tym, iż wybierając nowe produkty często kierujemy się modą, a nie świadomością, rozsądkiem i wiedzą.

Jak będzie wyglądała kuchnia polska za kolejne 20, 50 i 100 lat? Macie jakieś pomysły?

Czytaj więcej – socjologia jedzenia

Dokonując charakterystyki dawnej kuchni polskiej posiłkowałam się  książką ,,Historia polskiego smaku”
Print Friendly, PDF & Email
Udostępnij:
Subskrybuj
Facebook
Google+
https://wzielonejkuchni.com/2018/08/kuchnia-polska-dawniej-i-dzis/
Twitter
Pinterest

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *